अमृत २.० (अटल मिशन फॉर रिजुव्हेनेशन अँड अर्बन ट्रान्सफॉर्मेशन २.०)
आढावा
अत्यावश्यक शहरी पायाभूत सुविधा सुधारण्यासाठी महाराष्ट्रातील निवडक शहरांमध्ये अमृत (अटल मिशन फॉर रिजुव्हेनेशन अँड अर्बन ट्रान्सफॉर्मेशन) योजना राबवली जात आहे.
या अभियानाचा मुख्य उद्देश विश्वसनीय घरगुती नळपाणी, सांडपाणी व्यवस्था आणि पावसाच्या पाण्याचा कार्यक्षम निचरा उपलब्ध करून देणे हा आहे, जे विशेषतः महाराष्ट्रातील शहरांसाठी महत्त्वाचे आहे.
यामुळे जीवनमान उंचावण्यासाठी उद्याने आणि हिरव्यागार जागांच्या विकासालाही प्रोत्साहन मिळते.
ही योजना नगर विकास विभाग – २ च्या मार्गदर्शनाखाली शहरी स्थानिक स्वराज्य संस्थांमार्फत राबवली जाते.
सुधारलेला पाणीपुरवठा, स्वच्छता आणि शहरी पुराचे प्रमाण कमी झाल्यामुळे नागरिकांना अप्रत्यक्ष फायदा होतो.
अमृत २.० अंतर्गत, महाराष्ट्र सार्वत्रिक पाणीपुरवठा आणि शाश्वत जल व्यवस्थापनावर लक्ष केंद्रित करत आहे.
मोहिमेचे उद्दिष्ट
- AMRUT 2.0 (अटल मिशन फॉर रीजुव्हनेशन अँड अर्बन ट्रान्सफॉर्मेशन 2.0) चे मुख्य उद्दिष्ट शहरांना “जलसुरक्षित” बनवणे आणि पाण्याच्या परिपत्र अर्थव्यवस्थेच्या माध्यमातून प्रत्येक घरापर्यंत कार्यक्षम नळजोडणी उपलब्ध करून देणे हे आहे.
- या मिशनअंतर्गत पाण्याच्या स्त्रोतांचे संवर्धन, जलाशय व विहिरींचे पुनरुज्जीवन, प्रक्रिया केलेल्या वापरलेल्या पाण्याचा पुनर्वापर / पुनर्चक्रण, तसेच पावसाच्या पाण्याचे संधारण यांवर विशेष भर देण्यात आला आहे.
मुख्य फायदे
- शहरी घरांना सुरक्षित नळाद्वारे पाणीपुरवठ्याचे अधिक सुलभीकरण ज्यामुळे सार्वजनिक आरोग्य सुधारते आणि जीवनमान अधिक सुलभ होते.
- सांडपाणी व सेप्टेज व्यवस्थापन सेवांचे अधिक सक्षमीकरण, ज्यामुळे प्रदूषण कमी होण्यास मदत होते आणि शहरी भागातील स्वच्छतेचे परिणाम सुधारतात.
- शुद्ध केलेल्या सांडपाण्याचा पुनर्वापर आणि महसूल न मिळणाऱ्या पाण्याचे प्रमाण कमी करणे, यामुळे पाण्याच्या वापराची एकूण कार्यक्षमता आणि शाश्वतता वाढते.
- जलाशय, ओलसर क्षेत्रे, भूजलस्तर (Aquifers) आणि हरित क्षेत्रांचे पुनरुज्जीवन, ज्यामुळे शहरी पर्यावरण सुधारते आणि शहरांची लवचिकता / टिकाऊपणा वाढतो.
मार्गदर्शक तत्त्व
| क्रमांक | शीर्षक | तारीख | समाप्ती तारीख | आकार | कृती |
|---|---|---|---|---|---|
| १ | अमृत 2.0 मार्गदर्शक तत्त्व | ०५-०८-२०२५ | - | २00 केबी (PDF) |